نكاتى چند : جملهء اول از فرمايش فوق ، شاهديست روشن براى معنى كفات كه : زمين در سرعت حركت سرنشينان خود را حفظ مىكند . و جملهء دوم اشاره به آرامى و رامى زمين نموده كه در عين حركات سريع آرام مينمايد . و جملهء سوم اشاره بنيروهائى است كه زمين را احاطه نموده و از سقوط در جوّ پهناور كيهان نگهبانست ، و مقصود از درياى راكد شايد درياى فضا باشد كه سفينهء فضانورد زمين و ميليونها مانند آن در اعماقش شناورند ، و مقصود از بادهاى وزنده كه اين سفينهء فضانورد را به حركت آورده‌اند ، شايد نيروى جاذبهء خورشيد و ساير همسايه‌گان زمين باشد . و از حضرت صادق عليه السّلام است كه : حركت زمين و ساكنانش از جملهء دلائل حدوث جهانست « 1 » . « إنّ الأشياء تدلّ على حدوثها من دوران الفلك بما فيه و هي سبعة أفلاك و محرّك الأرض و من عليها . . . » . تذكر : چنان كه از اخبار فوق و همچنين آيات مربوطه ( كه بعدا دربارهء آنها گفتگو خواهد شد ) بدست ميآيد ، زمين ما محكوم حركاتى چند است ، ولى چگونگى اينحركات را ذكر نكرده‌اند . و دانشمندان باختلاف تعداد حركاتى را براى زمين ياد كرده‌اند و از جمله : فيلكس ورثه يازده گونه حركت گفته ، و فلاماريون كيهان‌شناس فرانسوى چهارده نوع حركت دانسته است .

--> ( 1 ) - احتجاج و بحار الأنوار ج 9 ص 164 و 166 مرسلا از هشام بن حكم از حضرت صادق ( ع ) و در كتاب : آفريدگار و آفريده ( فارسى ) و كتاب : حواربين الالهيين و الماديين ( عربى ) و تفسير « الفرقان » پيرامون حركت كه از ادله حدوث ماده است گفتگو كرده‌ايم .